augustus 17, 2020 Door admin 0

_De_ trainer

De laatste tijd heb ik daar over na zitten denken. Wanneer ben je nou een goede trainer? Ben je goed als de cursisten een toets met goed gevolg afgerond hebben dankzij jouw training? Ben je goed als mensen vrolijk fluitend en dolenthousiast naar buiten lopen? Ben je goed als je dodelijk saaie stof geanimeerd over kan brengen?

Wat is de definitie van een top trainer.. En dan heb ik het niet over een sporttrainer.

Zoals ik eerder al schreef heb ik in mijn carrière –

Ok, even tussendoor. Ik vind de term ‘carrière’ altijd zo hautain decadent met een tikkeltje neerbuigendheid klinken. En als ouwe lul, en dat ben ik allemaal niet 😉

Laat ik het zo zeggen: Ik heb in mijn werkzame leven nog maar 1 echt goeie trainer gehad. Dat schreef ik eerder al. Afgelopen jaar. Ik was zwaar van haar onder de indruk en ik wil dat eens afpellen – want als je training moet geven voor een groep, dan kan je het best een paar ingrediënten tot je nemen om je verder te helpen. In andere blogs wil ik er wat verder op in gaan en ook tips geven hoe je tot iets komt. Let wel op: Pak er niet 1, 2 of 3 dingen uit.. geen cherry picking (EINDELIJK kan ik dat woord een keer gebruiken). Want bij een pannenkoek laat je ook niet het ei of het zout weg want dan zit je een smakeloze schijf deeg weg te werken. Juist het ei en het zout maken een pannenkoek smakelijk met een goede textuur. Net als een mooie training.

Goed, laat ik haar eens afpellen (dat klinkt gek – I know) – wat ik gezien heb wat haar tot een toptrainer maakt:

A) Humor

Ik ben er van overtuigd dat humor noodzakelijk is voor een goede trainer. Heb je geen humor? Sta er dan in ieder geval voor open. Daarover meer straks. Met humor kan je een groep op haar gemak stellen. Humor helpt je om de sfeer te laten pieken. Het moeten natuurlijk geen bijeenkomsten worden waar 3 uur later iedereen met buikpijn van het lachen de bijeenkomst verlaat. Tenzij dat je onderwerp is. Maar tijdens serieuze onderwerpen kan een leuke opmerking, of beweging, of geluidje echt helpen de mensen scherp en geanimeerd te laten zijn. Ze blijven scherper omdat ze niets willen missen.

Humor kan ook ontkrachten – het is een kunst om een deelnemer op z’n plek te zetten op een leuke manier. Je moet alleen wel goed aanvoelen of de humor ook begrepen wordt, anders krijg je pijnlijke situaties. Maar in elke groep heb je wel een lolbroek en dat kan best vervelend zijn. Ik ben zelf ook zo’n deelnemer. Humor is dan het beste wapen om mij op m’n plek te zetten.

B) Straal

Opgewacht worden bij de deur met meer dan een glimlach. Echt, het werkt. De kunst is om dat vol te houden totdat je de laatste deelnemer weer naar buiten hebt gebracht. Deelnemers komen bij jou op bezoek. Zie het als visite. Jij bent de gastvrouw / gastheer en jij hebt aandacht voor ze. Verslap daarin niet, want dat zien deelnemers. En geloof mij: dat is topsport en het levert zoveel op, want je gaat met plezier naar de vervolg bijeenkomst. Wedden dat je vroeger komt dan gevraagd?

C) Vertrouwen

Je hoort wel eens de tip bij beginnende trainers die een groep eng vinden: ” bedenk maar of al je deelnemers naakt voor je zitten”. Nou, geloof mij: dat werkt niet. Ik heb het echt wel eens geprobeerd. Maar ik zie het nut er niet van in. En als beelddenker leidt dat zelfs heel erg af en ja, dat kan je van 2 kanten zien. Vertrouw op jezelf en zie de bijeenkomst als spel. Het leuke is, jij kent en bedenkt de spelregels. Je hebt 1 opdracht en jij gaat de uitdaging aan om iedereen mee te krijgen. Vergeet niet: deelnemers zien jou als deskundige. Je staat al met 10-0 voor. En als je vertrouwen hebt, maakt dat je leven zoveel makkelijker voor de groep. Dan moet het niet uitmaken of je 1 op 1 werkt of voor een groep van 500. Vergeet niet: vertrouwen straal je uit. Ik heb geleerd dat mensen op je kunnen vertrouwen (zie D) en vertrouwen in je hebben. Dus vertrouwen in jezelf is al een hele belangrijke basis voor een goede bijeenkomst. Als de groep jou vertrouwt, dan is de missie eigenlijk al geslaagd. Noem het maar het ‘meel’ van de pannenkoek. Er moet genoeg zijn, anders kan je de pannenkoek weggooien.

D) Eerlijk en oprecht

Ken je doelgroep. En hun achtergrond, wees geïnteresseerd in wat mensen zeggen – als dat je ligt. Zo niet, niet doen. Ook al is het een spel, deelnemers moeten wel het idee hebben dat je eerlijk en oprecht bent. Ik moet toegeven, puntje D is voor mij echt nog altijd een aandachtspunt. Ik vind het zelf nog een lastig punt, omdat ik daar nooit zo mee bezig ben geweest: het zit van nature niet in mij.

Eerlijk betekent ook dat je durft te zeggen dat je iets niet weet of iets van een onderdeel zelf ook niets vindt. Als trainer sta je niet boven de groep, maar in de groep. One of the guys, met net iets meer kennis op bepaalde gebieden dan de rest. En bedenk: een deelnemer kan op een ander (aansluitend) gebied misschien wel meer kennis hebben dan jij. Gebruik dat en geef het toe. Hoe leuk is het om dan iemand naar voren te halen en er een spontane duo presentatie van te maken!

Werkvormen moeten daar ook bij passen. Als jij iets doet omdat het voorgeschreven staat dan zal elke vorm van dynamiek eruit gehaald worden. Doe het dan niet. Want wees eerlijk: iedereen wil toch weten wie ooit de rollenspellen uitgevonden heeft om daar eens een hartig woordje mee te spreken? Tenzij je er zelf in gelooft natuurlijk.

E) Boven de stof staan

Het maakte mij nieuwsgierig. Het was fascinerend om te zien hoe praktijkvoorbeelden uit de groep vertaald werden door haar. Overal werden er verbanden gelegd, theorie en praktijk met steeds weer de link naar de stof die tijdens de bijeenkomst centraal stond. Hoe kan je daar op voorbereiden? Niet echt. Je kan zelf voorbeelden bedenken, dat is al een stap in de richting. Ervaring, en weer dat vertrouwen en het uit handen durven geven : vraag andere deelnemers als jij het even niet weet.

Boven de stof staan betekent ook: loskomen van die ellendige Powerpoint. Waar ik soms teveel verbanden leg en de hele groep daardoor zwaar aan de ritalin moet omdat ze gaan stuiteren is de keerzijde: vasthouden aan de powerpoint omdat deze jouw levenslijn is. Een powerpoint is ter ondersteuning. Voor jouw lijn, jouw verhaal. De powerpoint mag nooit het verhaal zijn. En als je boven de stof staat, dan heb je die Powerpoint niet eens nodig en staat ie er voor de vorm, omdat men het verwacht.

Boven de stof staan betekent ook: durven te schrappen of van je verhaal af te stappen, een zijweg te nemen als dat nodig is. Dat heeft weer alles te maken met nummer K – de natuurlijke thermometer.

F) Los

Ik hou er niet van als je voor de groep staat. Natuurlijk, dat is zo gegroeid in onze cultuur. Maar kijk naar de Grieken en Romeinen: de wijsheren hadden de mensen ook om zich heen. Ik vergelijk het met het optreden tijdens een festival: de bands waarvan de gitarist of beter nog de zanger een act doen in het publiek worden nog enthousiaster ontvangen dan dat ze alleen maar op het podium staan. Dat is ook gaaf, maar als je in de groep staat. Het vertrouwen uitstraalt – dan is het af.

Dat zag ik ook terug. Naast deelnemers gaan zitten tijdens een videofragment, of tijdens een discussie. Zorg voor een hoefijzer opstelling (ik weet even niet hoe dat officieel heet) zodat je vrij rond kan lopen en iedereen kan aankijken. Helaas is de 1,5 meterregel die de sfeer iets verpest, maar geloof me. Als je beweegt, de afstand vergroot en verkleint, meedoet dan heb je de aandacht, maak je mensen nieuwsgierig en willen ze meedoen.

G) Kwaliteit willen leveren

Ik kreeg wel eens de opmerking dat ik zelfs een koelkast kon verkopen aan een ijsbeer. Geloof me, het moest een compliment zijn maar ik vatte dat anders op: ik wil geen verhaal ‘verkopen’ waar niemand op zit te wachten. Ik wil eerlijk zijn en kwaliteit leveren. Dus kwaliteit leveren betekent: geloven in wat je zegt (zie H) en leg die lat hoog. Daar heb ik eerder over geschreven. Jouw verhaal wordt het verhaal waar mensen iets aan gaan hebben, er zit een gouden randje om heen. Kwaliteit zit in de inhoud, in jou als trainer, in de aankleding van de ruimte, in de aandacht en de inhoudelijke mens. Geloof me: neem altijd een zak snoep mee. Want als gastvrouw / gastheer schenk je ook niet alleen thee, daar doe je toch ook een koekje bij? Kwaliteit staat ook voor de voorbereiding, de materialen die de deelnemers krijgen, de training zelf en de afsluiting. Wees zelf niet te snel tevreden. Check, aandachtspuntje voor mij – ik vergeet dat zakje vanillesuiker nog wel eens bij de pannenkoek als extraatje.

H) Er in geloven

Al heb je alles tot in de puntjes voorbereid, heb je kwalitatief gezien jezelf overtroffen: als je niet gelooft in je boodschap, stop dan maar gelijk. Je kan niet rechtpraten wat krom is. Want dan torn je aan ingrediënten B, C, D en G). Als je ergens in gelooft dan worden punten A,B,C,D,E,F en G zoveel eenvoudiger. Dan zit je op je plek, dan heb je iets moois bereikt. Want jij mag vertellen hoe gaaf iets is en hoe de deelnemers het kunnen omarmen. En wat is er mooier als zij ambassadeur worden van jouw verhaal? Als je dat lukt. Wow.

I) Kleren maken de vrouw / of man

Ik twijfel over dit punt. Ik heb zo vaak te horen gekregen dat dit belangrijk is. Dress to impress.. ok, maar wees wel eerlijk. Blijf bij jezelf. Ik ben er van overtuigd dat kleding een visitekaartje van je innerlijk is. Ok, zweverig, maar volgens mij werkt dat zo. Het moet matchen. Het voordeel is: als je dicht bij jezelf blijft qua kleding, dan geeft dat jezelf ook weer veel vertrouwen.

J) Sta open

Deelnemers hebben vragen. Er zijn legio manieren om die te parkeren. Daar kom ik later op terug. Maar sta er wel voor open. Heb het lef, het vertrouwen. “Kom maar op”, die houding. Durf deelnemers uit te dagen.

K) De natuurlijke thermometer

Dit heb je, of dit heb je niet. Sorry, niet iedereen kan een toptrainer zijn. Als jij de groep aanvoelt dan neem je ze mee. Dan zit je op open zee en is het een heerlijk dynamisch spel van vraag en aanbod, het spel is begonnen en niemand wordt zeeziek. Voel je de groep niet aan? Prettige wedstrijd, maar dan worden alle punten daarvoor negatief belicht. En als dan de groep met je aan de haal gaat, heb jij misschien niet eens door dat het slecht ging, maar de deelnemers komen met de motivatie van een hond die in de stromende regen uitgelaten moet worden terug. Een pannenkoek moet je ook niet in de pan laten creperen. Die schud je los, die draai je eens. Je ziet de gaatjes vallen, en dan weet je dat je ‘m kan keren. Je leest de pannenkoek. En op het juiste moment leg je ‘m op het bord. Ben je de pannenkoek vergeten omdat je andere dingen deed en is ie zwart? Of wil je te gehaast en ga je niet mee met de golven? Dan kan je ‘m proberen gaar te kauwen, het gaat je niet lukken.

L) Timekeeper

Begin op tijd, stop eerder dan gepland en als jouw thermometer aanstaat weet je ook wanneer je moet pauzeren of zoals zij er een energizer ingooien. Goed, dat is 1 discussiepuntje, die energizers. Ik heb er een schurfthekel aan als deelnemer en al helemaal als trainer (en ik vraag de groep altijd hoe zij daar tegenover staan. Als ze het willen dan krijgen ze het, maar ik zal het niet snel zelf doen. Dus blijf bij jezelf. Mijn groep vond ze heerlijk – dus tja..

M) Screw it – let’s do it!

Wees tot op het bot gemotiveerd. Dat hangt nauw samen met de eerdere punten – wees gedreven. Ik schreef het eerder al: ik ga altijd voor die 120% Motivatie is een adrenaline generator en omdat je dat ook weer uitstraalt worden de eerdere punten tijdens de bijeenkomst een genot om uit te voeren en naar te kijken. Geloof me, ik heb het gezien en ervaren.

N) Flair en expressief

Het hangt nauw samen met het ‘los’ staan (F) en helaas… niet iedereen heeft dit en sterker nog: je leert het ook niet snel aan. Ik denk dat het een natuurlijke gave is. Het is die oogopslag, die blik, de mimiek, de intonatie van je stem, het verhalend kunnen vertellen van fluisterend naar luid. Beeld je in dat je een boek voorleest aan je jongste – zonder stemmetjes he – maar wel expressief en dynamisch … dat. Tuurlijk, dat deel kan je leren, maar daarna komt het aan op aanvoelen, invoelen, die thermometer, maar dan ook op individueel niveau. Het is een spel, een dans, een verbindend element. Het zorg ervoor dat elke deelnemer zich gezien voelt. Ook degene die zich verschuilt. Het helpt al, als je er bij jezelf bewust van wordt. Maar daar kom ik later op terug.

O) Sfeer creëren.

Dat is op zich geen kunst, maar je moet het wel zien. En lang niet iedereen heeft dit van nature in zich en als je het dan doet, dan moet het wel ‘echt’ zijn. Mijn ervaring is dat zij elke ruimte tot een feestje maakt om in te leren. Practice what you preach. Het zit in de materialen die aanwezig zijn, de speeltjes op de tafels zodat je als deelnemer lekker kan fröbelen, Of de heerlijke koeken en taartjes tijdens het koffiemoment. Het koffiemoment wat je, als het kan, zoveel mogelijk buiten de trainingsruimte doet. Als gastvrouw/gastheer wil je het gezellig maken. Niet een standaard ‘cursusomgeving’ met een blocnote, een pen en hand-outs. Nee, je wil dat het echt een feestje is om de ruimte binnen te stappen. Je komt als deelnemer binnen, bent verrast, wordt nieuwsgierig en je staat gelijk aan. Het typeert je ook als mens als je deze kunst verstaat. Hartelijk, warm en oprecht.

Resume

Ik realiseer me dat ik aardig wat punten op een rijtje heb gezet, en volgens mij nog niet alles. Zie het als een groei blog 😉

Maar serieus: het zijn aardig wat kenmerken die je moet hebben. Niet iedereen kan een toptrainer worden, en dat hoeft ook niet. Ik vind het belangrijk dat je dingen herkent, oppikt voor jezelf en uitdiept. Weten waar je uitdagingen liggen en je sterke kanten. Want bij mij gaat ook niet elke training goed.

Ik deel het graag, omdat ik weet dat mensen graag hun boodschap willen delen, maar het soms heel ingewikkeld vinden. En dat is zo jammer! Ik gun het iedereen om dat te kunnen. Je hoeft geen toptrainer te worden, als je er maar wel naar streeft. Daag je zelf uit.

De komende tijd zal ik dieper ingaan op bovenstaande punten. Even de diepte in met praktische tips, werkvormen, ideeën. Misschien dat ik het ook nog in boekvorm ga uitbrengen.. Dus mocht jij nog tips hebben die ik gemist heb: deel ze!

En weet je waar ik trots op ben? Dat ze mij onderstaande feedback gaf na een korte training die ik moest voorbereiden.. die lat was in al die bijeenkomsten zo hoog gelegd.. pff. Een mooier compliment kan je niet krijgen – en ik bloos niet gauw – het is haar gelukt 🤗