augustus 15, 2020 Door admin 0

Met ‘leesplezier’ krijg je kinderen niet aan het lezen, zet in op boekenstraf.

Dit kopte het NRC vanochtend. Een treffend artikel, want ik maak me ook wel zorgen over het lezen. De auteur geeft zelf als voorbeeld haar thuissituatie, waar ze feitelijk met haar leesgedrag een rolmodel zou moeten zijn. Maar dat ze haar dochter maar niet aan het lezen krijgt.

Lezen is zo belangrijk. Door boeken doe je kennis op, krijg je een (ander) perspectief op de wereld, verbind je je met personages, kom je voor dilemma’s te staan, ontwikkel je stilistisch vernuft. Maar lezen is niet altijd leuk, of beter: lezen is niet voor iedereen leuk.

Ik zie het bij mij zelf ook. Vroeger verslond ik elk boek, en nu? Nu heb ik boeken liggen waar ik in begonnen ben en die ik nog moet uitlezen. Ik word er niet meer zo ingezogen als vroeger. Terwijl ik gek ben op boeken. En elke keer als ik een boekwinkel induik krijgen de kinderen die mee zijn een boek van me. Een boek wat ze zelf mogen uitkiezen. Want ondanks dat ik niet meer actief lees: ik vind mezelf wel een goede lezer. De basis is er wel ingeramd.

Mijn oudste dochter leest het boek dan ook daadwerkelijk. Zij is een boekenverslinder. Mijn jongste? Johannes Gutenberg zou z’n uitvinding als zinloos ervaren hebben met haar leesmotivatie. En dat zie je ook terug in alles waar ze mee bezig is, met name de schoolse zaken. Ze redt het nu nog met haar onschuld en adremme reacties, maar daar redt ze het later niet mee.

Maar hoe krijg ik haar aan het lezen? Het leeshuiswerk ligt te verstoffen in de vensterbank. En eigenlijk zou ik haar met haar neus elke dag in de boeken moeten duwen, maar dat is ook geen werkbare situatie… Of doe ik haar dan te kort?

Ik denk dat ik niet de enige ouder ben die daar tegenaan loopt. De wereld van de sociale media hebben een enorme aantrekkingskracht. Tiktok en Insta zijn veel aantrekkelijker. En om dan de kinderen aan het lezen te krijgen.

Lezen is niet altijd leuk. Ik vraag me alleen af of verplicht lezen helpt.

Het moment dat kinderen leren lezen, woordjes herkennen, beelden vormen, dat is magisch. Maar daarna moet er iets zijn, een vliegwiel, wat het lezen verdiept. Die intrinsieke motor moet aangeslingerd worden. En daar ligt denk ik de uitdaging in het leesonderwijs.

Natuurlijk kunnen we eenvoudig met de vinger wijzen naar de smartphones, maar ik denk dat het dieper ligt.

School

In de tijd dat ik voor de klas stond, en later voor een schoolleverancier werkte, werd er enorm geklaagd over de zaakvakken. Want het was meer begrijpend lezen dan aardrijkskunde of geschiedenis. In plaats van het verplicht lezen ontwikkelde ik het ‘Twippen’ – https://onderwijs21.wordpress.com/2009/11/01/twippen-thematisch-werken/

Kinderen laten speuren in teksten. Ik geloof dat je een methode moet bespelen. Als bron moet gebruiken en niet slaafs moet volgen, maar dat is een andere discussie.

Wat gebeurde er in de afgelopen 15-20 jaar? de zaakvakkenmethoden werden uitgekleed. De teksten verdwenen en werden korte alinea’s, en er werd ingespeeld op veel meer illustraties en korte opdrachten. De leerkrachten blij en de uitgever die luisterde naar het onderwijs uit commercieel gewin blij. En het leesonderwijs? Dat holde achteruit.

Het begrijpend lezen werd gezien als gedrocht. Methoden als Goed Gelezen moesten het afleggen tegen methoden die veel minder tijd kosten en veel minder teksten bevatten. Ik vond het ook een vervelend onderdeel als leerkracht, maar het was maar 2 uur (!) in de week! En soms moet je er doorheen, want je wil dat kinderen leren lezen. De diepere vorm met lees strategieën. Uiteraard, ik stel het heel zwart/wit , want uitgevers doen echt wel hun best om het lezen interessant te houden. Denk aan de actuele uitgaven van de CED Groep met Nieuwsbegrip, en de huidige leesmethoden die ook inspelen op de actualiteiten. Ik denk dat je, met de huidige mogelijke middelen, inderdaad in moet spelen op iets wat de kinderen aanspreekt. Wat ze thuis tegenkomen op het nieuws, of wat speelt in de omgeving. Maar weet waarom je het doet als leerkracht. Weet waarom kinderen moeten lezen.

En dan de verplichte literatuurlijst. In mijn tijd circuleerden er al kopietjes die uit het hoofd geleerd werden, tegenwoordig is Google ieders vriend. Lezen hoeft niet altijd leuk te zijn, maar ik denk dat je een groot deel oplost, door de diepte in te gaan met zo’n literatuurlijst. Met kinderen filosoferen, de interesse wekken. Dat heb ik nooit zo beleefd. De literatuurlijst moet meer zijn dan: lees, maak een samenvatting en ik overhoor je. De literatuurlijst moet een beleving zijn. En het liefst een lijst waar kinderen zelf uit kunnen kiezen – en niet de 15 verplichte nummertjes.

Thuis

Ik denk dat het thuis vaak ook een worsteling is als een kind niet leest. Met jonge kinderen is het nog hartstikke leuk: samen lezen, voorlezen maar er komt een moment dat ze het zelf oppakken (het vliegwiel) of dat ze wegrennen. En dan? Er zal een categorie ouders zijn die het prima vinden, want lezen doen ze wel op school, toch? En er is ook en categorie, waar ik in val, die het belang inzien maar eigenlijk niet weten waar en hoe te beginnen. Want ik wil niet dagelijks druk uitoefenen en dreigen met schermtijd. Misschien moet ik het toch gaan zoeken in het belonen. Er een ‘spel’ van maken.

Maar goed, zelf doe ik daar ook te weinig aan. Ik gooi het ook op de drukte, nu even niet of ik vergeet het gewoon echt. Terwijl ik met de jongste echt aan de bak moet.

Iemand suggesties? Of de oplossing?

https://www.nrc.nl/nieuws/2020/08/15/met-leesplezier-krijg-je-kinderen-niet-aan-het-lezen-zet-in-op-boekenstraf-a4008861