augustus 20, 2020 Door admin 0

Ontdekkend leren met creativiteit

In de organisatie waar ik nu werk ligt de focus volgend jaar op de speelleeromgeving. Wat is er, waarom is het er, wat kan je ermee, wat zou er kunnen veranderen.

De valkuil die ik voorzie, is dat er helemaal voorbij gegaan wordt aan: waarom leggen we de focus op de speelleeromgeving. Want dat is net als vele schoolplannen of schoi. Er staan mooi geformuleerde doelen in en er wordt hard aan gewerkt maar vaak voorbij gegaan aan “waarom”.

Als de focus komt op de speelleeromgeving is het natuurlijk heel veilig om te kijken naar de huidige situatie, en op basis daarvan kijken wat er nog nodig is: aan materialen en aan vaardigheden. Dus in feite, in de termen van de golden Circle: het how en what. De speelleeromgeving is natuurlijk ook een heerlijk praktisch en concrete. En dat is niet verkeerd hoor! Maar ik zou nu de kans willen pakken om van binnen uit te gaan denken. Want dan kom je misschien tot nieuwe inzichten, nieuwe materialen en nieuwe vaardigheden! En in dat laatste is een krachtig element. Want het zorgt ervoor dat je uit die ‘tunnel’ komt.

Mijn doel is om mensen aan het denken te zetten. Ik wil dan ook dat mensen gaan kijken bij andere organisaties met een andere visie of invulling.

Creativiteit

Kinderen zijn creatief en nieuwsgierig. In eerder blogs schreef ik er al over. En ook al lijken kinderen het vanzelf te kunnen als volwassene heb je hierbij wel een hele belangrijk rol. Want wij kunnen ze aan de ene kant uitdagen, stimuleren, begeleiden en laten verwonderen en aan de andere kant zijn wij er ook heel goed in om die creativiteit en nieuwsgierigheid vakkundig om zeep te helpen. En daar moeten we ons ook bewust van worden.

Reggio Emilia

Ik kom toch weer bij Reggio Emilia. Ik merk toch dat het soms gezien wordt als een alternatieve stroming. Maar je hoeft echt geen Malaguzzi aanhanger te zijn. Het is ook de mindset. Nu heb ik begin dit jaar een adres gekregen en zodra er een organisatievorm opgezet is ga ik met de betrokkenen die kant op.

De gedachte van Reggio Emilia is: Kinderen worden geboren met vele mogelijkheden, zijn sterk, krachtig en creatief. Een kind is een door en door sociaal wezen dat al vanaf zijn geboorte aangewezen en uit is op communicatie met de ander en de wereld. Kinderen zijn onderzoekers en door en door leergierig en nieuwsgierig.


Wat wij als volwassenen kunnen doen is kinderen mogelijkheden bieden om zich op hun eigen wijze te kunnen ontwikkelen, want ieder kind is uniek. Een kind is volgens Malaguzzi omgeven door drie pedagogen:

  • de andere kinderen en de groep
  • de volwassenen
  • de de geboden ruimte en materialen.

En kijk – daar hebben we het laatste punt wat aansluit met waar de organisatie volgend jaar mee bezig gaat. Iedereen is zich er bewust van dat voor kinderen een rijke speelleeromgeving van groot belang is. Maar wat bied je aan?

Materialen en ruimte

In de pedagogische benadering van Reggio Emilia wordt gesproken over open-eind-materiaal. Dit is materiaal dat nog volop te vervormen is omdat het weinig vaste associaties oproept. Hierdoor gaan kinderen experimenteren en de materialen meer onderzoeken met hun zintuigen. Ook zie je dat kinderen gaan overleggen hoe ze een materiaal willen gebruiken en waarom ze ergens voor kiezen.

Als volwassene moet je wel bewust zijn wat je aanbiedt. Gekleurd papier is bijvoorbeeld al minder geschikt, omdat kinderen dat overal tegenkomen. Een rood blaadje papier roept bijvoorbeeld snel de associatie van hartjes, vuur en gevaar op. Blauw papier van lucht en water. Naturel gekleurd papier kan nog alles worden. Het kind kan het vervormen en er zelf een kleur aan geven als dat nodig is. Dat kan met behulp van stiften, krijtjes, verf, ballonnen, draad enzovoort. En houd dan niet vast aan een A4tje, maar pak lekkere grote vellen: want een tafel is niet noodzakelijk om aan de slag te gaan, het kan toch ook op de grond!?

Een andere vorm om de creativiteit te stimuleren is door de zintuigen te prikkelen. Dus niet alleen door te kijken, maar denk aan materialen met een aparte textuur of geur. Het hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn. Met een theezakje kan je al heel veel doen.

Het grote voordeel is : als je bewust bezig gaat met open-eind-materiaal, dan zal je zien dat het ook heel eenvoudig te verzamelen is. Je moet alleen goed inzien (en dus leren) zelf weer creatief te denken en te handelen.

Naast de materialen is de inrichting natuurlijk ook belangrijk.  Is deze inspirerend? Dat is het eerste waar naar gekeken moet worden. En dat kan je alleen maar goed beoordelen als je op andere locaties gekeken hebt.

En hoe worden de materialen aangeboden? Op een geordende manier? Kunnen kinderen er zelf bij en zelf kiezen? Een tip die ik laatst hoorde was het gebruik van doorzichtige bakken om materialen in op te ruimen. Geordend maar toch inspirerend omdat kinderen er zicht op hebben.

Rol pedagogisch medewerker

Materialen aanbieden doe je met een reden. Reggio Emilia zet in op het luisteren, niet op het vertellen. Je laat kinderen kiezen en vraagt of ze nog iets nodig hebben in plaats van dat je vanuit jezelf alles klaar zet en het daarbij laat. En dat vraagt vaak een hele andere houding van de pedagogisch medewerker. Maar op deze manier ontdekken ze al heel veel op een eigen creatieve manier. Want elk kind is uniek.

Ik heb er zin in šŸ™‚