juli 20, 2020 Door admin 0

Vraagvaardigheden op school

Ik lees het boek “Socrates op sneakers”. Ik wil vragen leren stellen. Ik wil de vraag achter de vraag stellen. Want in de opleidingen die ik gaf rond verandermanagement was dat altijd een vast onderdeel: “vraag!” Alleen door te vragen krijg je vragen, problemen, situaties… alles helder. Het ergste is: ik kan er zelf geen bal van. Dus ik leer iemand iets wat ik zelf niet kan.

Helpt een boek? Geen idee – maar ik werd afgelopen half jaar steeds aangespoord om vragen te stellen, en ik merkte dat ik niet tot die verdieping kwam: het bleven oppervlakkige vragen waar ik de antwoorden verder zelf weer invulde.

En het gekke is: ik hamer erop, ik ben erop gebrand dat we kinderen vragen leren stellen, laten stellen, blijven laten stellen. Kinderen moeten zich verwonderen, die onderzoekende houding houden, verbazen, niet alles klakkeloos aannemen omdat vader, moeder of de juf het zegt.

Tijd voor actie. En toen kwam dit boek langs. Echt – dit zou verplichte kost moeten zijn. Sowieso voor de PABO’s, een verplicht curriculum. Sterker nog: het is zo toegankelijk, zet het op de leeslijst van het VO.

Anyway. De schrijfster begint met een 6tal redenen waarom wij geen (goede) vragen stellen. Allemaal heel herkenbaar, vooral de laatste: “We krijgen geen les in vraagvaardigheden op school”.

En dat klopt. Op heel veel scholen. Sommige scholen proberen het, door in creatieve projecten kinderen zelf aan de slag te laten gaan. Maar leerkrachten vinden het lastig, ingewikkeld: Als ze oprecht een onderzoek- of vraaggesprek willen voeren in de klas moeten ze hun rol loslaten. Leerkrachten zijn opgeleid om kennisvragen te stellen, en niet om het kritisch denkvermogen van kinderen te stimuleren.

Verder wordt er als reden aangedragen dat men er door werkdruk, de druk van de inspectie en de druk van ouders niet aan toe komt. Want de focus ligt op het ‘scoren’, de cognitieve ontwikkeling. Het is voor ouders vaak belangrijk dat ‘hun’ kind in groep 1 al woordjes kan lezen of kan rekenen, en het kind wat zich creatief kan uiten of kan dansen wordt niet ‘gezien’.

Leerkrachten hebben de neiging om te sturen en te controleren wat de uitkomst is. Ze hebben vaak grote moeite met loslaten en de autonomie van de kinderen. En de kinderen zijn op een gegeven moment niet anders meer gewend en vragen:”Wat is het goede antwoord dan juf?”

Als wij zelf alles klakkeloos aan- of overnemen, de wijsheid in pacht hebben – hoe kunnen wij dan kinderen leren vragen te stellen? Of een uurtje per week het vak filosofie zou helpen? Nee, ik denk het niet. Het zou een mooi begin zijn, maar vragen stellen, die onderzoekende houding vergt een bepaalde houding, een mentaliteit. Het is geen truukje.

Neem alle ontwikkelingen rond de 21st Century Skills – het zijn allemaal hypes waar we in het onderwijs achteraan hobbelen. En dan wordt het weer stapelen, in plaats van puzzelen. Over werkdruk gesproken, ook dat nog. Digitale geletterdheid, laten we een expert opleiden. Waarom? We moeten kinderen leren programmeren, laten we robots kopen! Hoezo? Ah, samenwerken doende al, dat kunnen we afstrepen. Want? Als wij als volwassenen nu eerst eens aan onszelf gaan werken. Onszelf gaan afvragen waarom we de dingen doen die we doen en wat we daarmee denken te bereiken.. Wees kritisch, neem niet zomaar iets aan. Vraag. Onderzoek. Wees nieuwsgierig.

Dat bracht mij weer terug bij de discussie over ‘burgerschap’. Laat daar kinderen maar eens serieus over nadenken zonder te sturen. Ooit gedaan?

Kinderen zijn van nature nieuwsgierig. Sterker nog: ik denk dat elke volwassene dat nog ergens wel heeft. Ik ook, ik ben rete nieuwsgierig. Maar door niet te (durven) vragen kom ik vaak niet verder.

Begin zelf laagdrempelig. Pak de sites die ik laatst al plaatste en verwonder je, verplaats je in het kind.

BNN/Vara heeft een interessante site van Vroege Vogels,met veel weetjes

De site Knack.be heeft een maand lang kindervragen beantwoord onder de noemer “Mysterie van de dag”

Dit is een mooie om in gesprek te gaan met kinderen en zelf te leren vragen:

https://www.kidsproof.nl/zuid-limburg/blog/beantwoord-deze-leuke-vragen-samen-kletspraat-kletspot-kinderen-kindervragen

Of de site van Famme.nl